HỌC TỪ VỰNG TIẾNG ANH BẰNG TƯ DUY NGÔN NGỮ

Trong việc học ngoại ngữ, học từ mới là nhiệm vụ phổ biến nhất và cũng là thách thức căn bản nhất đối với bất kể học viên nào. Nhiều biện pháp học từ mới đã được đưa ra như học thuộc lòng, ghi từ vào những nơi dễ nhìn, chép lại nhiều lần từ vựng muốn học, v…v… Nhưng có vẻ những biện pháp này chưa thực sự đem lại hiệu quả ưng ý cho người học. Hiện tại, phần lớn học viên đã ý thức được rằng để nhớ được từ mới và sử dụng nó thì cần phải tập đặt câu với từ cần học. Cách nghĩ này là hoàn toàn hợp lý vì ngôn ngữ luôn có một cái tên khác là sinh ngữ – ngôn ngữ sống, và nếu ta coi ngôn ngữ như một sinh thể thì ta cần đặt nó trong môi trường sống phù hợp. Đó chính là ngữ cảnh. Mà tạo lập ngữ cảnh chính là tạo ra các tình huống câu. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn việc học từ mới đến mức này thì chưa đủ.Khi sử dụng tiếng Anh, đặc biệt là trong kỹ năng giao tiếp, các học viên thường hay gặp phải tình huống có ý muốn nói nhưng lại gặp khó khăn trong việc diễn đạt. Căn nguyên của điều này là bởi chúng ta khi học từ có thói quen chỉ nhìn vào một nghĩa cụ thể. Đến khi nói hoặc viết ta cần miêu tả 1 từ có hàm nghĩa tương tự như từ ta đã biết, nhưng bởi nó không chính xác là từ ta đã học, rất nhiều học viên không thể nào diễn đạt được.Bởi lí do trên, điểm mấu chốt đầu tiên khi học từ mới là tạo ra một trường nghĩa chung. Khái niệm trường nghĩa ở đây là chỉ tập hợp các nghĩa cụ thể có tính tương đồng với nhau. Cụ thể là: Khi tra nghĩa 1 từ nào đó và tìm được nghĩa tiếng Việt phù hợp với văn cảnh ta đang đọc, ta lập tức hình dung các nghĩa tương tự của nó. Ví dụ ta tra từ Excited thì sẽ thấy nghĩa của nó là hưng phấn. Vậy khi đó, ta có thể hình dung ra các hàm nghĩa có tính tương đồng là: phấn khích, hào hứng, phấn khởi, hứng khởi, và thậm chí những từ khá thông tục như phê, khoái. Lúc này, ta đã thành công tạo nên một trường nghĩa chung. Khi chúng ta cần nói một ý nào đó có liên quan đến hàm nghĩa này, ta sẽ kích hoạt phản xạ tư duy của bản thân để dẫn đến đáp án là Excited. Về phần tiếng Anh, cùng với thời gian, ta sẽ tích lũy được nhiều hơn nữa các từ đồng nghĩa trong tiếng Anh. Đến lúc này, chúng ta sẽ càng có nhiều lựa chọn về từ ngữ hơn nữa cho điều muốn diễn đạt.Phương pháp học từ thế này chính là bước căn bản đầu tiên để hình thành phản xạ tư duy, và nhất là phương thức tư duy ngôn ngữ ở người học mà tôi đã từng trình bày trong một bài viết trước đây. Và phương pháp học này không chỉ tác động trực tiếp đến khả năng Nói và Viết, nó còn giúp chúng ta rất nhiều trong Đọc-hiểu, Nghe-hiểu. Ví dụ: “…The fire was put away. Everything was still in order. He was glad that he had come to his sense not to push the panic button or chaos would have been there to explode otherwise”. Ta có thể hiểu nội dung của câu này là ngọn lửa đã được dập tắt và mọi thứ vẫn giữ được trật tự. Vậy thì ta cần hiểu từ panic button ở đây có nghĩa gì? Panic, theo nghĩa đen, có nghĩa là hoảng loạn. Nhưng ta sẽ không thể giải nghĩa cả cụm danh từ này sang tiếng Việt là nút hoảng loạn được. Vậy ta thử hình dung như sau: Khi xảy ra cháy, người ta phải ngay lập tức bấm chuông báo để thông báo cho người ở khu vực đó nhanh chóng sơ tán do có tính huống khẩn cấp. Ta hoàn toàn có thể hình dung ra một cách dễ dàng khung cảnh nhốn nháo hoảng loạn trong tình huống đó (panic). Tổng hợp lại lời giải nghĩa trên, ta có thể chuyển tải chính xác nghĩa của từ panic button trong ngữ cảnh của ví dụ được nêu là: chuông báo cháy hoặc chuông báo tình huống khẩn cấp. Ví dụ bên trên đã đề cập đến một khía cạnh nữa mà khi học từ chúng ta cần lưu ý. Đó là nghĩa ngữ cảnh – contextual meaning. Mặc dù trường nghĩa này về căn bản vẫn là thoát thai từ nghĩa gốc (nghĩa đen) nhưng nó không nhất định sẽ được ghi chú trong từ điển. Để thực sự nắm bắt được nó ta luôn phải bám sát vào ngữ cảnh của cả câu. Đây cũng là một lí do nữa để chúng ta thấy cần luyện tập đặt câu trong học từ vựng. Điểm cuối cùng chúng ta cần lưu ý trong học từ vựng là không nhất thiết ta phải ngồi vào bàn học thì mới học được. Nhiều người có thói quen học ngoại ngữ vào một khoảng thời gian cố định nào đó trong ngày. Làm như vậy thì dù chúng ta có học trong bao lâu đi nữa cũng chỉ tính là một lần tiếp xúc với ngoại ngữ. Hơn nữa, điều này còn có thể gây ra sự nhàm chán và căng thẳng khi học. Một bí quyết quan trọng của việc học ngoại ngữ là: không quan trọng học bao lâu trong một lần tiếp xúc mà mấu chốt là ta có bao nhiêu lần tiếp xúc với ngoại ngữ trong một ngày. Vì thế, khi học từ, thay vì ngồi vài tiếng liền để học từ thì ta chia nhỏ thời gian đó ra và đặt rải rác vào những lúc rảnh rỗi bất chợt trong ngày của mình, tính từ sáng đến tối. Như vậy, vô hình chung chúng ta đã tiếp xúc với ngoại ngữ cả ngày hôm đó. Vừa không cảm thấy nhàm chán, vừa khó quên. Tất nhiên, ta không thể luôn mang theo cuốn từ điển bên mình (mặc dù hiện tại từ điển đã được tích hợp vào trong smartphone). Ta cần có sổ từ và cách ghi từ như thế nào cho hợp lý sẽ được chia sẻ trong một bài viết khác. Có thể khẳng định rằng việc học từ mới là yếu tố căn bản nhất, cần thiết nhất trong việc học bất kể một ngoại ngữ nào – trong đó có tiếng Anh. Và một phương pháp học từ khoa học sẽ quyết định lên tới hơn 50% năng lực sử dụng ngoại ngữ ở người học. Với những gì đã được chia sẻ trong bài viết thì phương pháp học từ có ảnh hưởng đến cả sự hình thành tư duy ngôn ngữ ở người học. Ta có thể tìm kiếm từ mới thông qua hình thức đọc. Hãy nhớ: ta hãy đọc những gì mình yêu thích, không nhất thiết chỉ có các bài đọc theo kiểu academic, mà về bất kể thứ gì trên đời mà ta hứng thú. Qua đó, ta tạo được sự hứng khởi khi tra cứu nghĩa của từ mới. Và đó chính là bước đi đầu tiên để ta làm chủ thực sự tiếng Anh.

Written by Triệu Quang Anh

Gửi phản hồi của bạn vào khung dưới

Lưu ý, bạn chỉ cần ghi đầy đủ họ tên, địa chỉ, mã số phiếu. Email của bạn chỉ nên ghi tại khung email được bảo mật *

*

Scroll To Top